- रक्ष राई
सन २०१० जुलाई १० को साँझ इकान्तिपुर डटकम वेवसाइटमा साप्ताहिक पत्रिका 'नेपाल' मा प्रकाशित कवि श्रवण मुकारुङको नविन काव्य कृति 'विसे नगर्चीको बयान' माथि 'कविको हातबाट टाक्सिएका कविता' शीर्षकको समालोचक हरि अधिकारीज्यूबाट गरिएको समीक्षा अध्ययन गर्ने अवसर प्राप्त भयो, जतिखेर हामी नवचेतनाका आग्रहको अनुच्छेद १० लेख्न गइरहेका थियौं । यो लेख्न किन जरुरी भने उक्त समीक्षाले नवचेतना आग्रहको अनुच्छेद १०-स्पष्ट हुन आग्रह गर्‍यो ।

 

  म सागर
म वायू
म आँधी
म ढुंगा-माटो
म नदि-नाला
म प्रकृति हुँ !
म धर्ती हुँ !
म सिङ्गो पृथ्वी हुँ !
यो समय हो,
मेरो प्रतिकुलताको
त्यसैले म चुपचाप बस्दैछु l

आफ्नो विशेषता बोकेर
अक्षांश परिक्रमा गर्दैछु
बैचारिक गुरुत्वाकर्षण,
उल्का-पिण्डहरुले
ध्रुवीय पोलहरुमा
कही कतै ठक्कर दिदैछ,
तै पनि म चुपचाप छु l

उग्र ओजन तहको मुनि
थिचिएर पनि घुम्दैछु,
अत्यास लाग्दो मान्छेका
बुटका चापहरु छातीमा
अमिट गडेका छन् l
मृत्यु-गीतका ध्वनिप्रदुषणले
मेरो मस्तिष्क चिथोरींदैछ l

बेमेल सपनाका प्रतिच्छायाँहरु
स्वीकारेर आफ्नो प्रेमी आकाश
हेरिरहन बाध्य छु, चुपचाप छु l
किनकी,
यो मेरो प्रतिकुल समय हो l

मेरो भू-गर्भमा चेतनाको ताप बढेर
अनुकुल समयको म्याग्मा बन्दैछ l
ज्वालामुखी भएर बिष्फोट हुँदा
कुन दिन प्रलय हुन्छ?...तर हुन्छ l

जब प्रयल हुन्छ l
आकाश फाट्छ l
सागरमा छाल उर्लिन्छ l
परै देखि आँधी बहन्छ l
त्यहाँ बाढी-पैह्रो जान्छ l
नदी-नालाहरु उर्लिन्छन् l
त्यसबेला,,,,
प्राकृतिक प्रकोप सहनु पर्छ l
भूमण्डलको प्रदुषणले थिचिएको धर्ती
एक दिन प्रलय त हुन्छ-हुन्छ l
किनकि
म सागर
म वायू
म आँधी
म ढुंगा-माटो
म नदि-नाला
म प्रकृति हुँ !
म धर्ती हुँ !
म सिङ्गो पृथ्वी हुँ !



२५ साउन २०६७

              

---

उ
कुनै विन्दुबाट जन्मिएर
फैलिंदै
मूलबाटो , दोबाटो , गोरेटो
घोडेटो , चौबाटो बन्यो रे
यूग छोएर
उसका छात्ती चिराचिरा पारिए रे !
पटक - पटक .......................................।

पदयात्रीहरूका जुत्ता-चप्पलका डोब
युगौं छातीमा
दसी टाँसेको छरे उसले ।
कसैको साँढे रहरले
च्यातेछन् उसका सुकुमारी यौवनत्व
अनि
कुँदाएछन् रे फलामे भावना विहिन क्रेनहरू !
उकालो - ओरालो,
दायाँ - बायाँ,
रगताम्य भएछ उसको देह ।
बाटो रूँन सक्दैन कठै !
कसले पो बुझ्छर उसको मर्म ?
रूँनु पो किन ?
बुझ्ने कोही नभए पछि.................. ।

उ हेपिएको छ ,
यो बस्तीमा
तसर्थ
रोइरहन्छ
रोइरहन्छ
बाटोमा देउराली छ,
देउरालीमा फलैंचा छ,
अलि छेउमा वरपीपलको चौतारी पनि
तर
सबै मान्छेका लागी न हुन् ।
खै के छ र यो जाबो बाटोको लागी ?

कति चोटी उ
अनुहारमा ढुंगाका थुप्रो
डन्डीफोर टाँसेर
बाँचेको छ।
फोरूँ केले फोर्नु ?
फोर्ने मानिस हो
उसलाई मन परे फोर्छ ।
नत्र
असरल्ल छोड्छ
किनारका उन्युँहरू ।

मनमनै रिसाउँदै भन्छ
नठोक बुट् कसेका तिम्रा अपराधी लात्तीहरू !
आखीर
मेरो छाती तिम्रो परेड र कवाज खेल्ने मैदान कति बनाउँछौ ,
शायद
यो बेला अति दुखेर
प्रश्न पनि गर्दै हुँदो हो
के यस्ता पनि मान्छे हुन् होलान् र ?
जहाँ मानवियता सुकेको छ
घाममा परालको त्यान्द्राँ सुके सरी ।
त्यसैले
बाटो
युग चपाएर
अलिनो स्वादमा
लम्पसार बाँचेको छ......................................।

बाटो उठ्नँ सकेन
मानिस जस्तो स्वार्थी भएर ।
मानिसले टेक्न सकेन
मानिस भएर
त्यसैले
सबैले हिडींरहेछन् मनखुशी
यसका अंग - प्रत्यंग ।।
मलाई सोध्दैछ बाटोले
के तँ पनि अरू झैं स्वार्थी मान्छे होस् र ?
के तँ मलाई मान्छेको मन बनाएर उठाउँन सक्छस् त ?

खै मैले अब के पो भन्नु र यी बाटाहरूलाई ?
यो आत्मकथा सुने पछि ।।